Impressie, Studiereis naar de University of California Los Angeles (UCLA)

Alles is enorm in de USA,
de afstanden,
de hotelbedden,
de sandwiches,
de armoede....

American Dream

12 november, zondagochtend 9.00 AM. Santa Monica Beach.
Ik sta met mijn voeten in de Pacific. De zon straalt aan een staalblauwe hemel, waar de pelikanen een spectaculaire luchtshow opvoeren.
Als ik me omdraai, zie ik een enorm breed, leeg zandstrand.
Daarachter de strandhuizen van de Rijken: moderne architectuur met veel glas en roestvrij staal, metershoge kunstwerken, terrassen met uitzicht over de baai.
In hun achtertuin loopt de tienbaans snelweg - het toppunt van luxe...
Hoog boven de snelweg de Boulevard. Palmen en eucalyptusbomen overschaduwen de wandelpaden waar de toeristen van het uitzicht genieten. Op en onder de banken wonen de tientallen homeless people op een bundel lappen of in een kartonnen doos.
Ik praat met Richard, een zachte donkere man met fluwelen bruine ogen. Hij verloor zijn baan en kon de huur niet meer betalen, maar hij heeft zijn gitaar nog en speelt een liedje voor me. Ik geef hem een paar dollar, vandaag kan hij eten kopen. Hij glimlacht vriendelijk.
Eens zal hij genoeg gespaard hebben om naar college te gaan, af te studeren, een eigen zaak te beginnen.
Elke Amerikaan heeft zijn eigen American Dream.
En elke Amerikaan weet dat hij en hij alléén daarvoor verantwoordelijk is.

Een missie voor iedereen
"Gelson's Mission Statement: To make shopping anywhere else unacceptable for customers who value quality products, clenliness, convenience, and personal service.
De tekst op de tassen en papieren zakken van Gelson's Super Market. De missie staat in grote letters ingemetseld in de muren van het gebouw, zoals we overal op straat zien, bij het ziekenhuis, de winkels, allerlei organisaties. De missie is geen document van de directie, de missie leeft, overal.

Wat kunnen wij van deze mensen leren?
Kunnen wij onze studenten meegeven dat er in elk van hen een 'Star is born'?
Kunnen wij hun dromen en verwachtingen helpen uitkomen?
Zijn wij er elk moment van de dag van bewust wat onze missie is?

Een grote marmeren plaquette op de gevel van de Leeuwenburg met daarin ingebeiteld de woorden: `De Hogeschool van Amsterdam staat voor Talentontwikkeling van iedereen, Inspirerend Leren voor studenten en medewerkers, en stelt het Beroepsperspectief en de Internationale Arbeidsmarkt centraal.`

Pedagogy of excellence
Adolfo Bermeo is een gedreven professor. Hij inspireert zijn mensen om te werken vanuit hoge verwachtingen: stimuleer de studenten om het beste uit zichzelf te halen. Hij en zijn staf werken met name met (kinderen van) immigranten, kinderen uit de chicano wijken, waar families met zijn tienen in een tweekamerappartement wonen, waar mensen twee banen moeten hebben om de huur te betalen (jaarsalaris minimumloon 8000 dollar, huur van een tweekamer appartement 1000 dollar per maand). Kinderen afkomstig uit de sloppen, opgegroeid op straat, school drop outs die hun jeugd doorbrachten in gangs (bendes), worden aangemoedigd om via avondcursussen en summer courses klaargestoomd te worden voor de Universiteit.
Zijn theorie: Deze kinderen hebben altijd te horen gekregen dat ze het niet kunnen, dat ze nergens goed voor zijn, ze krijgen niet eens de kans. Maar het glas is niet half leeg, maar half vol. Luister naar hun dromen, daag ze uit om het moeilijkste te proberen, geloof in ze en geef ze de ondersteuning die ze nodig hebben: High expectations and high level of support!
Het gaat niet om hoge verwachtingen zonder meer; zijn theorie is gekoppeld aan een grote gedrevenheid om sociale ongelijkheid te bestrijden.

Hoge verwachtingen werken niet zonder meer. Wat te denken van al die hoogopgeleide ouders die als vanzelfsprekend aannemen dat hun kind naar het gymnasium zal gaan, terwijl uit de resultaten op de basisschool blijkt dat er niet meer inzit dan vmbo...
En wat te doen met die vluchteling student die perse naar de Universiteit wil doorstromen, maar die ook na vijf jaar intensieve begeleiding en extra cursussen het vereiste academische taalniveau niet weet te bereiken... Moet je die toch toelaten tot het doorstroomprogramma of wordt dat een drama?

Wat dan wel?
Het belangrijkste dat ik heb geleerd is dat het om onze houding gaat: Ben ik echt geïnteresseerd in de student? Welke rol spelen mijn vooroordelen, beelden en verwachtingen? Het kan toch niet aan de intelligentie liggen, dat een veel groter percentage van de allochtone leerlingen naar het vmbo gaat dan van de autochtone?
Studenten die een havo-diploma op zak hebben moeten voldoende in hun mars hebben om het hbo te kunnen volgen. Wat doen we om ze binnen te houden?
Studenten die de eerste uit hun familie zijn die dit bereiken, hebben geen voorbeelden in hun omgeving, geen rolmodellen, vaak wel veel steun, maar niet de concrete ondersteuning die ze nodig hebben. Ook praktisch zijn er drempels, zoals geen rustige plek om te studeren, veel verantwoordelijkheden thuis. Die studenten moeten wij extra ondersteuning bieden:
Kennismakingsgesprekken, waarin wordt ingegaan op de achtergrond van de studenten, voorbeelden en rolmodellen, gesprekken over hun dromen en verwachtingen, ambities en omstandigheden, waarna studenten kunnen worden doorverwezen naar ondersteunende tutorgroepen, begeleid door student-assistenten.

Het perspectief van excellentie bieden
De situatie in de USA is heel anders dan de onze. Ik hoor iedereen al zeggen: `Ja het is nog al een koud kunstje om een rendement van 85% te halen, als je aan de poort de beste eruit mag selecteren...` Ja, het is waar, studenten staan in de rij om aan de UCLA te mogen studeren en er wordt zwaar geselecteerd. Wie er eenmaal op zit, weet dat de docenten hoge verwachtingen van hem hebben.
De situatie op de HvA is anders: iedereen met een havo-diploma wordt toegelaten. Maar kunnen we dan zelf niets bedenken om de excellentie te organiseren?
Toen ik jaren geleden nog bij de SAO werkte, hebben we een driejarig traject voor vwo-studenten opgezet. Zij kregen extra lessen en een complexer project en werden geacht alle propedeuse studiepunten in drie kwartalen te halen. Geen vrijstellingen, zoals bij de mbo-route, maar een verzwaard programma met extra begeleiding. Het werkte als een trein en lang niet alleen omdat vwo-leerlingen ´slimmer´ zouden zijn dan havisten. Hoge verwachtingen en extra begeleiding, ik ben ervan overtuigd dat dat het grootste verschil maakte. Van deze groep haalde 80% binnen drie kwartalen het propedeuse-certificaat.
Kunnen we niet meer van dit soort trajecten bedenken: een verkorte route die start met een zomercursus en een instroom-assessment, met snelle doorstroom naar een master?

Service learning
Service learning betekent dat studenten worden ingezet in de maatschappij om iets terug te doen voor de investeringen die de maatschappij in hen heeft gedaan.
Studenten van de UCLA werken als onderdeel van hun curriculum als vrijwilliger bij projecten zoals een rijdend hospitaal dat voedsel, medicijnen en verzorging brengt aan de daklozen in de sloppenwijk waar het busje een middag per week komt staan. De verhalen van de studenten over hun ervaringen en wat zij daarvan leren, doen ons denken aan stage-ervaringen. Het verschil is dat studenten niet perse ervaring opdoen in het beroep dat zij later gaan uitoefenen. De ideologische kant is belangrijk, ´giving back to society´ en het feit dat studenten kennis maken met de onderkant van de samenleving, ook al zullen zij zich later waarschijnlijk in heel andere kringen bewegen. Ook voor toekomstige economen en bedrijfskundigen wordt het van belang geacht, dat zij om kunnen gaan met straatarme mensen, dat zij kinderen uit achterstandswijken computerles geven of met hun huiswerk helpen, zodat deze kinderen later dezelfde kans op een hogere opleiding krijgen als de studenten van nu.
Het deed me denken aan een idee dat ik de laatste tijd op allerlei plaatsen gehoord heb om een jaar of half jaar maatschappelijke dienstplicht in te voeren voor jongeren, in de zorg, welzijns- of educatieve instellingen. De invoering hiervan is uiteraard een taak van de politiek en niet van de HvA. Toch kan ik mij voorstellen dat je vanuit deze gedachte met een bredere blik naar je curriculum kijkt: niet alleen ervaringen binnen het toekomstig werkveld zijn leerzaam voor de student, ook leren door iets terug te doen voor de maatschappij werkt vormend.

Consistentie
Het lijkt misschien een open deur dat je organisatie consistent moet zijn, dat voorbeeldgedrag essentieel is voor de laag onder je: zoals je wilt dat de studenten als mentor met scholieren omgaan, zo wil je dat medewerkers met studenten omgaan, zo wil je dat management met de medewerkers omgaat, zo wil je dat het CvB met de managers omgaat.
Het verhaal van de leiders van onze conferentie, Alfred en Adolpho, over hoge verwachtingen en een hoog niveau van ondersteuning is krachtiger, doordat je ziet hoe zij het in praktijk brengen met hun eigen medewerkers. Hun verhaal klopt met het verhaal van de docenten, de begeleiders, de student-assistenten, de studenten die hun eigen ervaringen met ons delen.
Wij werken aan talentontwikkeling, onze studenten maken een persoonlijk ontwikkelingsplan. Doen de docenten dat ook? En de directeuren? En het CvB? Werken wij allemaal ook aan onze eigen talentontwikkeling, aan inspirerend leren?
Ik denk aan de gewetensvraag van professor Wil Derksen, één van de sprekers op het laatste decanensymposium: `Broeder, studeert gij nog wel elke dag, een half uur voor u zelf, een half uur voor God, voor uw inspiratie?`

En dat lijkt mij een mooi besluit. Wordt vervolgd.