Leercyclus van Kolb

Hoe werkt het?
Het onderliggende idee is dat leren, veranderen en groeien het meest makkelijk tot stand komen d.m.v. een geïntegreerd proces in vier fases. Het begint met (1) hier-en-nu-ervaring, gevolgd door (2) het verzamelen van informatie en observaties betreffende de ervaring. Vervolgens worden de gegevens (3) geanalyseerd. De conclusies uit deze analyse leiden tot nieuwe opvattingen over het gedrag in de situatie waarin de ervaring werd opgedaan. Deze opvattingen worden tot begrippen en concepten verwerkt die kunnen leiden tot voornemens voor een nieuwe situatie (4).

Aan het leren volgens dit model liggen twee basisdimensies ten grondslag:
1. Leren kan meer actief en meer reflectief plaatsvinden.
2. De mate van abstractie in het leerproces kan verschillen.

Niet iedereen start het leerproces in dezelfde fase. Mensen hebben verschillende voorkeursstijlen. Het blijkt voor een leerproces noodzakelijk dat alle fasen aan bod komen. Anderzijds stelt Kolb dat er een voorkeursstijl is waarin mensen leren of anders gezegd, een voorkeursfase om mee te beginnen. De Doener wil eerst iets doen en ervaren, wil meteen aan de slag. De Dromer wil het allemaal nog eens van alle kanten bekijken voor hij of zij actie onderneemt. Er is geen beste stijl. Uitgangspunt is dat alle leerfasen aan bod moeten komen: het is niet belangrijk waar je in het proces instapt.
De leerstijl heeft invloed op de manier waarop iemand een probleem wil aanpakken.

Wanneer kun je het gebruiken?
Verschillen in leerstijl kunnen heel productief zijn De leden vullen elkaar dan aan en kunnen gezamenlijk zorg dragen voor de hele cyclus, ieder in de eigen (voorkeurs)rol. Voorwaarde is daarvoor wel dat de rollen expliciet gemaakt zijn. Dat helpt de leden om hun rol in goede fase van de cyclus te spelen. Je rol als facilitator is het helpen expliciteren van de leerstijlen en het aan de orde stellen van de verschillen.
Problemen ontstaan als:
1. leden met verschillende uitgesproken voorkeursstijlen dominant zijn.; De keuze in welke fase in te stappen in het leerproces, welke oplossingsstrategie je met elkaar gaat volgen, wordt dan een lastige. Je taak als facilitator is dan om het besluitvormingsproces te leiden (zie Besluiten nemen).
2. Er voorkeursstijlen ontbreken, het gevaar is dan dat de bijbehorende leerfasen niet echt aan bod komen en het leerproces niet volledig is. Taak van de facilitator is dan de aandachtspunten die bij die fasen horen in te brengen (je vult aan wat er mist).

N.B. Leerstijlen zijn voorkeursstijlen. Dat zegt heel nadrukkelijk niet dat de andere stijlen niet in de bagage van de deelnemers zitten. Als facilitator kun je door het expliciteren van de fase waarin het proces zich bevindt en het stellen van de bijbehorende vragen de "andere" leerstijlen van de deelnemers activeren.

Wat levert het op?

• Inzicht in de vier verschillende fasen van leren.
• Zicht op het belang van het doorlopen alle de 4 fasen voor een succesvol leertraject.
• Zicht op je eigen leerstijl en die van de leden van de kenniskring.
• Zicht op sterke en zwakke kanten van jezelf en die van de leden van de kenniskring.
• Zicht op de leerstijlen die niet aanwezig zijn binnen de kenniskring.
• Ingang tot het activeren van niet voorkeursstijlen bij jezelf en anderen.
• Een manier om optimaal gebruik te maken van de leerstijlverschillen tussen deelnemers aan de kenniskring.
• Een effectiever en efficiënter leerproces.

Waar vind je meer informatie?
Boekaerts, M., Simons, R-J. (1998). Leren en instructie. Assen: Van Gorcum.
Bijlage leerstijlentest (gericht op managers).

Een leerstijlentest gericht op docenten is te vinden op de website van Vergouwen Overduin.